Schaatsen zit in het bloed van Nederlanders. Al eeuwenlang trekken mensen de ijzers onder hun schoenen zodra de temperatuur daalt. Het is meer dan een sport of een tijdverdrijf. Het is een stuk van onze cultuur. Op de ijsbaan of bij vrienden thuis op het meer: rijden op het ijs geeft een gevoel dat moeilijk te beschrijven is. En dat gevoel kennen steeds meer mensen, ook mensen die er nooit mee zijn opgegroeid.
Een lange geschiedenis op het ijs
Nederland heeft een rijke traditie op het ijs. Al in de Middeleeuwen gebruikten mensen botten als schaatsen om van dorp naar dorp te reizen. Later kwamen er ijzeren schaatsen, en langzaamaan werd het rijden op het ijs een volkssport. De beroemde Elfstedentocht, waarbij schaatsers door elf Friese steden rijden over een afstand van bijna 200 kilometer, is misschien wel het meest bekende voorbeeld van die tradituur. De tocht werd voor het laatst gereden in 1997. Sindsdien is het ijs nooit meer goed genoeg geweest, maar de hoop leeft elk koud jaar weer op. De combinatie van vlak landschap, veel water en koude winters maakte Nederland ooit het perfecte land voor deze sport. Tegenwoordig zijn er overdekte ijsbanen door het hele land, zodat mensen het hele jaar door op het ijs kunnen.
Sven Kramer en andere grote namen
Weinig namen zijn zo verbonden met het Nederlandse langebaanrijden als die van Sven Kramer. Hij werd geboren in 1986 in Heerenveen en groeide uit tot een van de meest succesvolle langebaanrijders aller tijden. Kramer werd drie keer olympisch kampioen op de 5000 meter en won talloze wereldkampioenschappen. Zijn dominantie op de lange afstanden was tientallen jaren lang ongeëvenaard. Na zijn sportcarrière bleef hij in de spotlights, ook omdat hij een relatie heeft met hockeyster Naomi van As, met wie hij kinderen heeft. Maar Kramer is niet de enige grote naam. Denk aan Irene Wüst, die op meerdere Olympische Spelen goud won en al decennia lang meedraait aan de top. Of aan Kjeld Nuis, die in 2018 in Pyeongchang uitblonk op de kortere afstanden. Deze sporters lieten zien dat Nederland ook internationaal een ijzersterke reputatie heeft opgebouwd op de schaatsbaan.
Hoe je begint met rijden op het ijs
Voor mensen die voor het eerst op het ijs stappen, voelt het vaak onzeker. De schaatsen glijden alle kanten op en de armen maaien door de lucht. Dat is heel normaal. Begin bij voorkeur op een overdekte ijsbaan, waar de omstandigheden voorspelbaar zijn en begeleiding aanwezig is. Veel ijsbanen bieden beginnerslessen aan voor kinderen en volwassenen. Goede rijschoenen passen strak om de enkel, zodat die voldoende steun krijgt. Huurschaatsen zijn geschikt om mee te beginnen, maar wie het serieus wil aanpakken, koopt al snel eigen materiaal. Het leren glijden, remmen en bochten maken vraagt oefening, maar de meeste beginners staan na een paar uurtjes al redelijk stevig op het ijs. Kinderen leren het vaak sneller dan volwassenen, omdat ze minder angst hebben voor een valpartij.
Langebaan, kortebaan en kunstrijden
Wie denkt dat rijden op het ijs alleen maar hard gaan is, vergist zich. De ijssport kent veel verschillende vormen. Op de langebaan rijden sporters op een ovale baan van 400 meter, waarbij snelheid en uithoudingsvermogen centraal staan. De kortebaan, ook wel shorttrack genoemd, is chaotischer en tactischer. Rijders rijden in groepjes en kunnen elkaar inhalen, wat voor spannende wedstrijden zorgt. Kunstrijden draait om balans, muziek en artistieke bewegingen op het ijs. Ijsdansen is een variant waarbij twee rijders samen een choreografie uitvoeren. En dan is er nog ijshockey, een populaire teamsport die wereldwijd miljoenen fans heeft. Elk van deze vormen vraagt om andere vaardigheden en een ander type schaats. Samen vormen ze een breed en gevarieerd geheel dat voor bijna iedereen iets te bieden heeft.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen langebaan en shorttrack?
Bij de langebaan rijden sporters op een baan van 400 meter, meestal in paren naast elkaar. Tijden worden gemeten en degene met de snelste tijd wint. Bij shorttrack rijden meerdere deelnemers tegelijk in een groep op een kleinere baan van 111 meter. Wie als eerste over de finish komt, wint. Dat maakt shorttrack tactischer en onverwachter.
Hoe lang duurt het voordat je goed kunt rijden op het ijs?
De meeste mensen kunnen na een paar uur oefenen al redelijk zelfstandig rijden op het ijs. Vloeiend rijden, goed remmen en bochten nemen zonder te vallen vraagt wat meer tijd. Met regelmatige oefening van een paar weken kom je al een heel eind. Beginnerslessen op een ijsbaan versnellen het leerproces.
Wat is de Elfstedentocht precies?
De Elfstedentocht is een lange schaatsroute door de provincie Friesland, langs elf steden. De afstand is bijna 200 kilometer. De tocht wordt alleen georganiseerd als het ijs over de hele route dik genoeg is. Dat is zeldzaam. De laatste keer dat de tocht werd gehouden, was in 1997. Toch blijft de tocht een groot onderdeel van de Nederlandse cultuur.
Welk type schaats is het beste voor een beginner?
Voor beginners zijn noorenschaatsen het meest geschikt. Dit type schaats heeft een brede ijzer en geeft veel steun aan de enkel, wat helpt bij het bewaren van het evenwicht. Schaatsen met een smal ijzer, zoals langebaanschaatsen, zijn bedoeld voor gevorderde rijders en minder geschikt als je net begint.
